Berilyum Nedir Ve Nasıl Bir Yapısı Vardır?

Berilyum Nedir Ve Nasıl Bir Yapısı Vardır?

Kimya serimizin bu konumuzda elementlerden Berilyum'u inceleyeceğiz.Tüm elementleri inceleyeceğimizi ilk konumuzda belirtmiştim.İşte ender bulunan BERİLYUM elementinin özellikleri.
Berilyum Nedir Ve Nasıl Bir Yapısı Vardır?

Berilyum, periyodik tablonun II-A grubunda yer alan toprak alkali grubundan bir elementtir.

  1. Simge: Be
  2. CAS numarası: 7440-41-7
  3. Atom numarası: 4
  4. Elektron konfigürasyonu: [He] 2s2
  5. Kabuk başına elektronlar: 1,2
  6. Erime noktası: 1.287 °C
  7. Atom kütlesi: 9,012182 ± 0,000003 u
 Berilyum ender elementlerdendir. Yerkabuğunda ancak %0,0006 oranında bulunur. Zengin yatakları bulunmadığından, berilden elde edilir. Fransız kimyacısı Nicolas Vaquelin tarafından 1798’de oksit halinde bulunmuş, 1828’de, birbirlerinden bağımsız olarak, Friedrich Wöhler ve Antoine Bussy tarafından elde edilmiştir.

4Alüminyumdan daha hafif, ama daha sert, erime noktası da yüksek bir element olan beril, metalurjide kullanılır. Ama alüminyumdan 200 kat pahalıya mal olması nedeniyle, kullanımı bilgisayar parçaları ve jiroskop yapımı, uzay teknolojisi gibi birkaç özel alanla sınırlıdır.Çelik grisi renkte parlak bir metaldir. Metallerin en hafiflerinden olup ısıyı iyi iletir. Magnetik değildir. Kırılgan ve hafif metallerin en sertlerinden biridir. Doğal berilyum kütle numarası 9 olan tek izotoptan oluşmuştur. Bunun dışında kütle numarası 6-8 ve 10-12 olan yapay radyoaktif izotopları yapılmıştır. Atom numarasının küçük olması nedeniyle X ışınlarına karşı yüksek geçirgenlik gösterir. Bu nedenle rönten tüplerinin pencerelerinin yapımında kullanılır.

Kimyasal Özellikleri

Kimyasal özellikler bakımından alüminyuma benzer. Periyodik çizelgenin II A grubunun birinci elementidir ve metallere özgü özelliklerin tümünü gösterir.
Elektron düzeni (He)2S2 ve yükseltgenme basamağı +2’dir. Adi sıcaklıkta havanın etkisine çok dayanıklıdır ve yüzeyi parlatılmış metal parlaklığını yıllarca korur. Yüksek sıcaklıklarda havada oksitlenmesi hızlanır, çok ince toz biçimindeki metal havadaki parlak bir alevle yanar. Yüzeyinde ince bir oksit filminin (tabakasının) oluşumu nedeniyle asitlere karşı dayanıklıdır. İnce dağılmış ya da amalgamlanmış metal seyreltik klorür, sülfat ve nitrat asitleriyle tepkimeye girdiği gibi alkalilerle de hidrojen çıkararak tepkimeye girer. Berilyum tuzlan sulu çözeltide hidrolizlenirler ve bu nedenle çözeltileri asit özelliği gösterir. Berilyum tuzlarının tatlı olması nedeniyle eskiden berilyuma glusinyum adı da verilmiştir. Berilyum ve tuzları zehirlidir. Düşük konsantrasyonlarda bile ölüme neden olurlar. Kronik zehirlenmelerde etkisi 3 ay – 15 yıl arası değişen bir süre sonra ortaya çıkar. İzin verilebilir sınır sekiz saatlik iş günü için 1m³ havada 2 mikrogram berilyum tozudur

Doğada Bulunuşu

Berilyum doğada yalnız bileşikleri biçiminde bulunur. Yerkabuğunda bulunma oranının % 0.001 olduğu sanılır. Berilyum içeren otuz dolayında mineral saptanmış olmakla birlikte bunların en Önemlileri aruaında beril krizoberi ve fenasit yer alır. Beril çeşitli metal oksitlerle renklenerek zümrüt, akuamarin gibi değerli taşları oluşturur. Berilyum elde edilmesinde ekonomik olan tek mineral berildir.

İlginç Bilgiler:

- Berilyum kelimesi, Yunancadaki "zümrüt yeşili" anlamına gelen "beryllos" kelimesinden gelmektedir. Minerallerin içerisinde bu element kendisini yeşil-mavi bir renkte göstermektedir.

- Berilyum da diğer elementler gibi yıldızlarda, nükleosentez denen bir süreç sonucunda üretilir; ancak aşırı kısa ömürlüdür, bu sebeple yıldızların içeriğinde ve gezegenlerde çok nadir olarak bulunur.

- Berilyum, bu nadirliğinden ötürü mücevherlerin önemli bir katkı maddesi haline gelmiştir. "Beriller" olarak bilinen değerli taşlar grubu içerisinde çok yaygın olarak kullanılan zümrüt ve akuamarin bulunur. Normalde saf beril taşları renksizdir; ancak düzensiz kimyasal yapıları özellikle yeşil ve mavi tonlarında, son derece parlak renkler kazandırabilir.

- Berilyum, halen üzerinde araştırmaların sürdüğü ve tam olarak anlaşılamamış bir elementtir. En yaygın olarak X-Ray ışınlarının olduğu yerlerde pencere olarak ve parçacık fiziği deneyleridir. Oldukça düşük bir yoğunluğa ve düşük bir atomik ağırlığa sahip olmasından ötürü iyonik radyasyona son derece geçirgendir. Günümüzdeki birçok X-Ray penceresi ve boru sistemi Berilyum ile yapılmaktadır. Bu pencerelerin yapısındaki hatalar, X-Ray görüntüsünü doğrudan etkiler, bu yüzden büyük öneme sahiptir.

- Aşırı reaktif bir elementtir ve hemen hemen her şey ile tepkimeye girebilir.

- Berilyum ile ve ilgili minerallerle aşırı düzeyde temasa geçilmesi "beriloz" denen bir hastalığa neden olur. Berilyum madencilerinde ve Berilyum'un bu alanda kullanılmasının yasaklanmasından önce üretilen floresan lambalarına temas eden kişilerde bu hastalık sıklıkla görülür. Nefes darlığı, öksürük, göğüs ağrısı ve ateş ile kendini gösteren hastalık, tedavisizdir ancak büyük oranda kontrol altına alınabilir.

- Akustik özelliklerinden ötürü yüksek teknoloji ses sistemlerinin içerisinde de bulunur. Ancak aşırı pahalı olması ve zehirli olmasından ötürü diğer elementlerle birlikte kullanılmaktadır.

- ABD, dünyanın en büyük berilyum yataklarına sahiptir. Çin ve Kazakistan ile birlikte en büyük üreticiler arasındadır. 1998 ile 2008 yılları arasında, Dünya'nın Berilyum ihtiyacının %88'ini ABD karşılamıştır.

- Berilyum, eski nükleer bombaların tasarımlarında da bulunmaktadır. Başarılı kimyasal ve mekanik özellikleri onu iyi bir aday yapmaktadır.

- Berilyum'un bilinen hiçbir canlı için biyolojik bir faaliyeti bulunmaz.

Yorumlar

Yorum yazabilmek için giriş yapın. Henüz kayıt olmadıysanız yeni hesap oluşturun.
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!